Gedragsregels

Gedragsregels en vertrouwenspersonen

Bij Spirit Volleybal staat een veilig sportklimaat centraal. Iedereen moet met plezier kunnen sporten, trainen, coachen of kijken. Grensoverschrijdend gedrag hoort daar niet bij. Uit cijfers van het Vertrouwenspunt Sport van het NOC*NSF blijkt echter dat grensoverschrijdend gedrag een realiteit is die nog veel te vaak voorkomt.

Een veilig sportklimaat begint met duidelijkheid: wat verstaan we daaronder, en hoe handhaven we dat? Spirit heeft daarom gedragsregels (zie bijlage 1) opgesteld die voor iedereen gelden. Daarnaast is er een aannamebeleid (zie bijlage 2) voor (nieuwe) vrijwilligers en zijn er vertrouwenscontactpersonen aangesteld. Door deze gedragsregels en ons aannamebeleid zijn de verwachtingen naar iedereen helder en kunnen leden en toeschouwers hierop worden aangesproken.

Het kan helaas voorkomen dat iemand zich toch niet veilig voelt binnen de vereniging. Wanneer dat zo is, zijn er verschillende mogelijkheden om hiermee om te gaan. We hopen echter dat je contact opneemt met één van onze vertrouwenscontactpersonen. Zij kunnen je helpen bij het zoeken naar een passende vervolgstap.

GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG

Met grensoverschrijdend gedrag bedoelen we omgangsvormen die door de persoon die het ondergaat als gedwongen en/of ongewenst worden ervaren. In het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende, sociaal onveilige of kwetsende situatie wordt gecreëerd. Het gaat hierbij om elke vorm van gedrag of toenadering, in verbale, non-verbale, digitale of fysieke zin, die:

door de persoon die het ondergaat als gedwongen en/of ongewenst wordt ervaren;
als doel of gevolg heeft de waardigheid van de persoon aan te tasten;
plaatsvindt onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het beoefenen van de sport, waar de spelregels of reglementen niet in voorzien.

Wanneer we het hebben over grensoverschrijdend gedrag, is de ervaring van de sporter leidend. Dat wil zeggen: als een sporter zegt ongewenst gedrag te ervaren, nemen we dat uiterst serieus. Globaal gezien onderscheiden we de volgende gedragingen als grensoverschrijdend gedrag: seksuele intimidatie, pesten, bedreigen, discriminatie, mishandeling en belediging.

Seksuele intimidatie

Onder seksuele intimidatie wordt verstaan: elke vorm van ongewenst verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag met een seksuele connotatie dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van de persoon wordt aangetast. In het bijzonder wanneer een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie wordt gecreëerd. Hieronder vallen ook de in de artikelen 239 t/m 250 (Titel XIV: Misdrijven tegen de zeden) van het Wetboek van Strafrecht strafbaar gestelde feiten.

Pesten

Pesten betreft alle vormen van intimiderend gedrag met een structureel of herhalend karakter, waarbij één of meer personen proberen een andere persoon fysiek, verbaal of psychologisch schade toe te brengen, terwijl die persoon zich niet kan verdedigen. Een relatief nieuwe vorm is digitaal pesten.

Bedreigen

Pesten, discriminatie en/of belediging wordt bedreigen wanneer de andere persoon er bang van wordt en een gevoel van onveiligheid ervaart. In tegenstelling tot pesten is bedreiging wél strafbaar. Aan bedreiging hoeft niet altijd stelselmatig pesten, discriminatie of belediging vooraf te gaan.

Discriminatie

Discriminatie is het ongelijk behandelen en achterstellen van mensen op basis van kenmerken die er in een situatie niet toe doen. Er zijn 11 gronden van discriminatie: leeftijd, seksuele gerichtheid, godsdienst en levensovertuiging, etniciteit, geslacht (gender), nationaliteit, handicap of chronische ziekte, politieke overtuiging, burgerlijke staat, soort contract en arbeidsduur.

Mishandeling

Mishandeling is het buiten de spel- en/of wedstrijdsituatie gebruiken van niet-functioneel fysiek of psychisch geweld, zoals slaan, trappen, een kniestoot, kopstoot of elleboogstoot geven. Ook het ernstig bedreigen met concreet fysiek of psychisch gewelddadig handelen valt hieronder.

Belediging

Belediging kan verbaal plaatsvinden, maar ook via gezichtsuitdrukking of gebaren, zowel bedoeld als onbedoeld. Het wordt ernstige belediging wanneer het gaat om het opzettelijk aanranden van iemands eer of goede naam, ongeacht of de betichting juist is. Belediging van een ambtenaar in functie is strafbaar, ook als het slachtoffer zelf een klacht indient.

BIJZONDERE AANDACHTSPUNTEN

Machtsverschillen

Seksuele intimidatie komt vaker voor in situaties met machtsverschillen. Bij Spirit kunnen die ontstaan door bijvoorbeeld leeftijd (volwassene tegenover kind), positie (trainer tegenover sporter), verstandelijk vermogen of de verhouding van een groep tegenover een individu. Wij besteden daarom extra aandacht aan afspraken over hoe mensen in dergelijke situaties met elkaar omgaan. De vertrouwensrelatie tussen trainer of coach en sporter is de basis voor goede sportprestaties, maar maakt de sporter ook kwetsbaar en afhankelijk. Dit geldt voor alle vertrouwensrelaties binnen Spirit.

Homoseksuele sporters

Homoseksuele sporters en trainers vormen een kwetsbare groep. Seksueel intimiderende opmerkingen of gedragingen worden tegen hen vaak niet alleen als machtsmiddel, maar ook als discriminatiemiddel ingezet.

Jonge sporters

Jonge sporters herkennen seksueel gedrag minder snel als misbruik en hebben minder mogelijkheden tot verweer dan volwassenen. Ze kennen bovendien vaak hun eigen grenzen niet goed, of weten die niet duidelijk te maken aan een ander.

Ambitieuze en talentvolle sporters

Als een sporter ambitieus is en talent heeft dat binnen Spirit wordt herkend, is de afhankelijkheid van een trainer of coach extra groot. Het stellen van eigen grenzen wordt daardoor lastiger, omdat er meer op het spel staat en er meer te verliezen valt.

Vrouwelijke sporters

Vrouwen zijn vaker dan mannen het slachtoffer van seksuele intimidatie, met name wanneer zij in de betreffende tak van sport sterk in de minderheid zijn.

Sporters met een verstandelijke beperking

Sporters met een verstandelijke beperking lopen een groter risico slachtoffer te worden van seksueel misbruik. Het machtsverschil tussen bijvoorbeeld een trainer en een sporter met een verstandelijke beperking kan dermate groot zijn dat de drempel naar ongewenste intimiteiten klein wordt.

VERTROUWENSCONTACTPERSONEN

Wat is een vertrouwenscontactpersoon?

De vertrouwenscontactpersoon (VCP) is binnen de sportvereniging het eerste aanspreekpunt bij grensoverschrijdend gedrag. Bij Spirit zijn twee VCP’s aangesteld. Je kunt bij hen terecht voor vragen, een luisterend oor en advies over mogelijke vervolgstappen. De VCP fungeert als eerste opvang voor leden, ouders, toeschouwers, kaderleden, vrijwilligers en bestuursleden die een klacht of een vraag hebben. De VCP biedt een luisterend oor, geeft raad en verwijst door naar passende hulp.

Naast de VCP binnen de vereniging zijn er ook vertrouwenspersonen vanuit het NOCNSF die benaderd kunnen worden. Zij bieden niet alleen eerste opvang, maar ook echte begeleiding: zowel procedureel als inhoudelijk adviserend. Dat geldt voor het slachtoffer, de beschuldigde én het verenigingsbestuur. Zeker bij ernstige incidenten is het inschakelen van een vertrouwenspersoon van het NOCNSF via het Vertrouwenspunt Sport sterk aan te raden.

Taken en bevoegdheden

Een luisterend oor bieden wanneer er sprake is van ongewenst gedrag, maar verdere actie niet gewenst is.
Het in behandeling nemen van problemen van leden met betrekking tot ongewenst gedrag, inclusief ondersteuning, begeleiding en advisering. Dit alles uitsluitend met instemming van de betrokkene.
Meldplicht naar de contactpersoon binnen het bestuur (de secretaris), al dan niet anoniem, via een registratieformulier.
Het gevraagd en ongevraagd adviseren van het bestuur over het beleid rond ongewenst gedrag en de preventie daarvan.
Naamsbekendheid verkrijgen binnen de vereniging.
Waar mogelijk preventief te werk gaan en signalen bespreken met het bestuur.
Vragen beantwoorden, doorverwijzen en adviseren over het al dan niet overschrijden van grenzen.
Eventueel doorverwijzen naar de vertrouwenspersonen en adviseurs van het NOC*NSF.

Vertrouwelijkheid

De VCP behandelt alle informatie vertrouwelijk en gaat een vertrouwensrelatie aan met betrokkenen.
Documentatie en archivering geschieden in overeenstemming met het vertrouwelijke karakter.
De VCP is verplicht een melding te doen bij het bestuur (de secretaris), al dan niet anoniem, in overeenstemming met de betrokkene.
Bij een strafbaar feit is de VCP verplicht hiervan melding te maken.
Wanneer de geheimhouding doorbroken moet worden, bespreekt de VCP dit eerst met een ter zake kundige partij en stelt betrokkene(n) vooraf op de hoogte.
Indien noodzakelijk verwijst de VCP betrokkenen door naar een andere vertrouwenspersoon of instantie.

Werkwijze en verwijzing

Het kan zijn dat een andere klachtenregeling, zoals die van het NOC*NSF, beter geschikt is voor de behandeling van een melding of klacht. In dat geval bespreekt de VCP dit met de betrokkene en verwijst hem of haar door.

Bij beschuldigingen van strafbare zaken kan het noodzakelijk zijn om aangifte te doen bij de politie. Bij kinderen onder de 12 jaar kan het, al dan niet met instemming van het slachtoffer, nodig zijn om contact op te nemen met de ouders en/of wettelijke vertegenwoordigers en de politie.

Het is ook mogelijk dat de VCP samen met de betrokkene bespreekt hoe diegene zelf tot een oplossing kan komen.

Contact opnemen

Je kunt contact opnemen door een e-mail te sturen naar onze vertrouwenscontactpersoon. Vervolgcontact vindt telefonisch plaats.

E-mail VCP Spirit: vcp@spiritvolleybal.nl

Contact opnemen met een vertrouwenspersoon van het NOC*NSF?
Vertrouwenspunt Sport: 0900 – 202 55 90 (€ 0,10 per minuut)
Bereikbaar: maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 22.00 uur en op zaterdag van 12.00 tot 16.00 uur. Op zondag gesloten.
Website: www.nocnsf.nl/vertrouwenspuntsport

BIJLAGE 1 – GEDRAGSCODE SPIRIT VOLLEYBAL

Veel grenzen in het contact tussen begeleiders, trainers, coaches en (minderjarige) leden zijn niet altijd eenduidig. Er zijn leden die aanraking waarderen en leden die het helemaal niet prettig vinden. Hierover kunnen nooit exacte grenzen worden afgesproken die voor iedereen in alle situaties gelden. Voor leden, en kinderen in het bijzonder, is nabijheid en lichamelijk contact ook een voorwaarde om te groeien.

Maar er is één duidelijke grens: seksuele handelingen en contacten tussen minderjarigen en (jong)volwassen begeleiders, trainers of coaches zijn absoluut ontoelaatbaar. Ook ongewenste seksuele handelingen en contacten tussen volwassen leden en begeleiders zijn absoluut niet toegestaan. Daarnaast zijn alle andere vormen van grensoverschrijdend gedrag, zoals pesten, bedreigen, discriminatie, mishandeling en belediging, niet toelaatbaar.

Daarom heeft Spirit een gedragscode opgesteld voor alle leden, begeleiders, trainers en coaches. Vrijwilligers die een taak uitoefenen bij Spirit worden gevraagd deze gedragscode te ondertekenen.

A. Gedragsregels voor begeleiders, trainers en coaches

De begeleider zorgt voor een omgeving en sfeer waarin leden zich veilig en gerespecteerd voelen.
De begeleider bejegent leden niet op een wijze die hun waardigheid aantast.
De begeleider dringt niet verder door in het privéleven van minderjarige leden dan functioneel noodzakelijk is, en bij volwassen leden niet verder dan zij toelaten.
De begeleider onthoudt zich van elke vorm van seksuele benadering of misbruik ten opzichte van minderjarigen. Alle seksuele handelingen, contacten en relaties tussen begeleider en minderjarigen tot 16 jaar zijn onder geen beding geoorloofd.
De begeleider onthoudt zich van elke vorm van seksuele benadering of misbruik ten opzichte van volwassen leden. Alle seksuele handelingen, contacten en relaties die niet door beide partijen gewenst zijn, zijn niet toegestaan.
De begeleider raakt minderjarigen niet aan op een wijze die als seksueel of erotisch van aard kan worden ervaren.
De begeleider gaat tijdens trainingsdagen, kampen, reizen en uitjes zeer terughoudend en respectvol om met minderjarigen en de ruimtes waarin zij zich bevinden, zoals kleedkamers en sanitair.
De begeleider beschermt leden naar vermogen tegen ongelijkwaardige behandeling en seksueel grensoverschrijdend gedrag, en ziet er actief op toe dat de gedragscode wordt nageleefd.
Bij signalering van gedrag dat niet in overeenstemming is met deze gedragscode, of bij vermoedens van seksueel grensoverschrijdend gedrag, is de begeleider verplicht dit te melden bij de daarvoor aangewezen persoon.
De begeleider geeft of ontvangt geen (im)materiële vergoedingen die niet in de rede liggen.
Waar de gedragscode niet direct voorziet of bij twijfel, handelt de begeleider in de geest van de gedragscode en treedt hij of zij zo nodig in contact met de aangewezen persoon binnen het bestuur.

B. Omschrijving grensoverschrijdend gedrag en sanctiebeleid

Gedragingen die vallen onder de omschrijving van grensoverschrijdend gedrag kunnen worden gesanctioneerd via een tuchtrechtprocedure, waarbij hoor en wederhoor plaatsvindt. De sancties bestaan uit het voor kortere of langere tijd uitsluiten als lid en/of van vrijwilligerswerk, en het doorgeven van de melding of klacht conform het Reglement Ongewenst Gedrag van de NeVoBo. Gedragingen die het bestuur beoordeelt als strafbaar, worden bij politie en/of justitie gemeld.

Deze gedragscode is op 31 januari 2018 vastgesteld door het bestuur van Spirit Volleybal en op 7 juli 2018 als onderdeel van het huishoudelijk reglement ter vaststelling voorgelegd aan de algemene ledenvergadering.

C. Gedragsregels voor alle leden en bezoekers

Ik accepteer en respecteer de ander zoals hij of zij is, discrimineer niet en sluit niemand buiten.
Ik gedraag mij sportief.
Ik ben zuinig op de materialen van de vereniging en de sportaccommodatie.
Ik houd rekening met de grenzen die de ander aangeeft, val de ander niet lastig en berokken hem of haar geen schade.
Ik maak op geen enkele wijze misbruik van mijn (machts)positie.
Ik doe niet mee aan pesten, schelden, uitlachen of roddelen.
Ik vecht niet, gebruik geen geweld, bedreig de ander niet en neem geen wapens mee.
Ik kom niet ongewenst te dichtbij en raak de ander niet aan tegen zijn of haar wil.
Ik geef de ander geen ongewenste seksueel getinte aandacht.
Ik stel geen ongepaste vragen en maak geen ongewenste opmerkingen over iemands persoonlijke leven of uiterlijk.
Ik ben een voorbeeld voor andere leden, begeleiders en/of bezoekers.
Alleen de trainer of coach geeft tijdens wedstrijden aanwijzingen aan het team. Omstanders supporteren op een positieve manier.
Als iemand mij hindert of lastigvalt, vraag ik hem of haar hiermee te stoppen. Als dat niet helpt, vraag ik een ander om hulp.
Ik help anderen om zich ook aan deze afspraken te houden en spreek degene die zich daar niet aan houdt erop aan. Indien nodig meld ik dit bij het bestuur.

Leden en/of bezoekers kunnen door het bestuur voor kortere of langere tijd worden uitgesloten van toegang tot verenigingsactiviteiten. Het bestuur past hierbij altijd hoor en wederhoor toe.

BIJLAGE 2 – AANNAMEBELEID VRIJWILLIGERS

De aanleiding voor dit aannamebeleid zijn de stappen die Spirit heeft gezet om een veilig sportklimaat te creëren voor haar leden, en in het bijzonder voor de jeugdleden. De onderstaande uitgangspunten zijn erop gericht om ongewenst gedrag binnen de vereniging te voorkomen.

Verklaring Omtrent Gedrag en gedragscode

Alle (vrijwillige) begeleiders, trainers en coaches die werken met jeugdleden moeten een passende Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) overleggen en de gedragscode van de vereniging ondertekenen.

Vrijwilligersovereenkomst

Leden die een vrijwilligersvergoeding ontvangen (met name trainers) gaan daarvoor een vrijwilligersovereenkomst aan met de vereniging. De vergoeding wordt op basis van declaratie uitbetaald.

Kritische selectie

Niet iedereen die zich beschikbaar stelt voor een vrijwilligerstaak is automatisch geschikt. In bepaalde gevallen kan het nodig zijn een vrijwilliger voor een specifieke functie te weigeren.

Referenties

Van potentiële vrijwilligers van buiten de vereniging worden referenties gevraagd. Deze referenties worden nagetrokken.

Persoonlijke benadering

Met potentiële vrijwilligers wordt in beginsel een gesprek gevoerd door de vrijwilligerscoördinator, commissieleden en/of bestuursleden. Wanneer de vrijwilliger in zijn of haar functie in aanraking komt met jeugdleden, wordt in dat gesprek extra aandacht besteed aan het risico op grensoverschrijdend gedrag. Als de potentiële vrijwilliger minder geschikt wordt geacht voor het begeleiden van minderjarigen, wordt dit ook aan hem of haar medegedeeld.

Concrete afspraken

Met de potentiële vrijwilliger worden concrete afspraken gemaakt over de werkzaamheden, beschikbaarheid en andere praktische zaken.

Evaluatie

Met vrijwilligers wordt hun inzet periodiek geëvalueerd door de vrijwilligerscoördinator, commissieleden en/of bestuursleden. Wanneer de vrijwilliger werkt met jeugdleden, wordt tijdens de evaluatie expliciet aandacht besteed aan de gedragscode en het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag. Ook wordt geïnventariseerd welke (bij)scholingsbehoefte er is bij de vrijwilliger.